भारतीय राज्यघटना निर्मिती व महत्त्वाच्या घटनांच्या तारखा — कालानुक्रमे यादी

( राज्यसेवा पूर्व 2024 PYQ)

➤ 15 मार्च 1946 — ब्रिटिश पंतप्रधान Clement Attlee यांनी भारताला स्वशासन देण्याची घोषणा केली, ज्यामुळे भारतीय लोकांमध्ये स्वातंत्र्याची आशा जागी झाली.
➤ 24 मार्च 1946 — Cabinet Mission भारतात आले, जे भारतीयांना स्वशासनाच्या प्रक्रियेतील महत्त्वाचे संवाद साधण्यासाठी आले.
➤ 16 मे 1946 — कॅबिनेट मिशन योजनेची घोषणा, ज्यामुळे घटनात्मक सुधारणा सुरू झाल्या.
➤ 16 जून 1946 — कॅबिनेट मिशनची दुसरी योजना (अंतरिम सरकार प्रस्ताव), ज्यात भारतीय नेत्यांना सामाविष्ट करून एक सरकार तयार करण्यात आले.
➤ 16 ऑगस्ट 1946 — Direct Action Day (मुस्लिम लीग), या दिवसाने भारतीय राजकारणामध्ये तणाव वाढला.
➤ 2 सप्टेंबर 1946 — अंतरिम सरकारची स्थापना, ज्यामुळे भारतीय राजकारणात नवा अध्याय सुरू झाला.
➤ 9 डिसेंबर 1946 — संविधान सभेची पहिली बैठक झाली, ज्यात भारतीय संविधानाच्या निर्मितीची प्रक्रिया सुरू झाली.
➤ 11 डिसेंबर 1946 — डॉ. राजेंद्र प्रसाद संविधान सभेचे कायम अध्यक्ष निवडले गेले, जे भारतीय संविधानाचे महत्त्वपूर्ण शिल्पकार बनले.
➤ 13 डिसेंबर 1946 — जवाहरलाल नेहरू यांनी उद्दिष्टांचा ठराव (Objective Resolution) मांडला, ज्याने संविधानाच्या मूलभूत तत्त्वांचा आरंभ केला.
➤ 22 जानेवारी 1947 — उद्दिष्टांचा ठराव स्वीकारण्यात आला, ज्यामुळे भारतीय समाजाच्या मूल्यांची मान्यता झाली.
➤ 20 फेब्रुवारी 1947 — Clement Attlee यांनी भारत सोडण्याची अंतिम घोषणा केली, ज्यामुळे स्वातंत्र्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला गेला.
➤ 24 मार्च 1947 — Lord Mountbatten भारताचे शेवटचे व्हाइसरॉय म्हणून भारतात आले, ज्यांनी स्वतंत्रतेच्या प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका निभावली.
➤ 3 जून 1947 — Mountbatten योजना (भारत फाळणी योजना) घोषित करण्यात आली, ज्यामुळे दोन स्वतंत्र राष्ट्रांची निर्मिती झाली.
➤ 18 जुलै 1947 — Indian Independence Act मंजूर करण्यात आला, ज्यामुळे भारताच्या स्वातंत्र्याची प्रक्रिया अधिक जवळ आली.
➤ 22 जुलै 1947 — भारताचा राष्ट्रीय ध्वज स्वीकारण्यात आला, ज्याने भारतीयतेच्या प्रतीकांकडे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल टाकले.
➤ 15 ऑगस्ट 1947 — भारत स्वतंत्र झाला, ज्याने जवळजवळ 200 वर्षांच्या ब्रिटिश राजवटीचा अंत केला.
➤ 29 ऑगस्ट 1947 — मसुदा समिती (Drafting Committee) स्थापन करण्यात आली, ज्यात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर अध्यक्ष म्हणून कार्यरत झाले.
➤ 29 ऑगस्ट 1947 — डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मसुदा समितीचे अध्यक्ष बनले, ज्यांनी भारतीय संविधानाच्या मसुद्यात महत्त्वाचे योगदान दिले.
➤ 4 नोव्हेंबर 1948 — संविधानाचा मसुदा संविधान सभेत सादर करण्यात आला, ज्यामुळे संविधानाच्या अंतिम प्रारुपाचे कार्य सुरू झाले.
➤ 26 नोव्हेंबर 1949 — भारतीय राज्यघटना स्वीकारण्यात आली, ज्याने लोकशाही व्यवस्थेची स्थापना केली.
➤ 24 जानेवारी 1950 — डॉ. राजेंद्र प्रसाद भारताचे पहिले राष्ट्रपती म्हणून निवडले गेले, ज्यांनी भारतीय लोकशाहीची दिशा निर्धारीत केली.
➤ 24 जानेवारी 1950 — “जन गण मन” राष्ट्रगीत म्हणून स्वीकारण्यात आले, ज्याने भारतीय एकतेचे प्रतीक म्हणून स्थान घेतले.
➤ 24 जानेवारी 1950 — “वंदे मातरम्” ला राष्ट्रीय गीताचा दर्जा देण्यात आला, ज्याने भारतीय संस्कृतीच्या विविधतेमध्ये एकत्रित केले.
➤ 26 जानेवारी 1950 — भारतीय राज्यघटना लागू झाली, ज्यामुळे भारत एक प्रजासत्ताक राष्ट्र बनला.
➤ 26 जानेवारी 1950 — भारत प्रजासत्ताक राष्ट्र बनला, ज्याने भारताच्या खरे स्वरूपाला मान्यता दिली.
➤ 26 जानेवारी 1950 — भारताचे राष्ट्रीय चिन्ह स्वीकारण्यात आले, ज्याने भारतीय स्वातंत्र्याची象ता केली.
➤ 26 जानेवारी 1950 — डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांनी पहिले राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली, ज्याने भारतीय लोकशाहीच्या संरक्षितीसाठी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.
➤ 22 मार्च 1957 — शालिवाहन शक (Saka Calendar) राष्ट्रीय दिनदर्शिका म्हणून स्वीकारण्यात आली, ज्यामुळे भारतीय संस्कृतीच्या महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्यांचे मान्यता मिळाली.

🔶 Short Revision
➤ पहिली संविधान सभा बैठक — 9 डिसेंबर 1946
➤ उद्दिष्टांचा ठराव मांडला — 13 डिसेंबर 1946
➤ उद्दिष्टांचा ठराव स्वीकारला — 22 जानेवारी 1947
➤ राष्ट्रीय ध्वज स्वीकारला — 22 जुलाई 1947
➤ संविधान स्वीकारले — 26 नोव्हेंबर 1949
➤ राष्ट्रगीत स्वीकारले — 24 जानेवारी 1950
➤ राज्यघटना लागू — 26 जानेवारी 1950
➤ राष्ट्रीय चिन्ह स्वीकारले — 26 जानेवारी 1950
➤ राष्ट्रीय दिनदर्शिका स्वीकारली — 22 मार्च 1957