🔹 आर्यभट्ट (19 एप्रिल 1975) – भारताचा पहिला उपग्रह
🔹 इन्सॅट मालिका (10 एप्रिल 1982 पासून) – संचार आणि हवामानशास्त्रासाठी
🔹 IRS मालिका (17 मार्च 1988 पासून) – पृथ्वी निरीक्षण व रिमोट सेन्सिंग
🔹 चांद्रयान-1 (22 ऑक्टोबर 2008) – पहिली चंद्र मोहीम, चंद्रावर पाण्याचा शोध
🔹 मंगलयान / एमओएम (5 नोव्हेंबर 2013) – पहिली मंगळ कक्षा मोहीम, भारत हा मंगळाच्या कक्षेत पोहोचणारा पहिला आशियाई देश
🔹 IRNSS/नाविक (1 एप्रिल 2016) – भारताची स्वतःची जीपीएस प्रणाली
🔹 जीसॅट-19 (5 जून 2017) – जीएसएलव्ही मार्क-3 द्वारे प्रक्षेपित, त्या वेळचा सर्वात जड उपग्रह
🔹 चांद्रयान-2 (22 जुलै 2019) – चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ सॉफ्ट लँडिंगचा प्रयत्न
🔹 आदित्य-एल1 (2 सप्टेंबर 2023) – भारताची पहिली सौर मोहीम
🔹 चांद्रयान-3 (14 जुलै 2023 – 23 ऑगस्ट 2023 लँडिंग) – चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर यशस्वी सॉफ्ट लँडिंग
🔹 निसार (2025, NASA) – पृथ्वी निरीक्षण
आर्यभट्ट (1975)
➤ भारताचा पहिला उपग्रह; अंतराळ संशोधनामध्ये भारताचा प्रारंभिक टप्पा.
➤ जागतिक स्तरावर भारताची स्पेस क्षमतेची ओळख निर्माण झाली.
इन्सॅट मालिका (1982 पासून)
➤ संचार आणि हवामानशास्त्रासाठी महत्त्वपूर्ण; दूरसंचार, दूरदर्शन, मौसम अंदाज सुधारले.
➤ ग्रामीण भागात संचार सुविधा वाढवून डिजिटल समावेशनाला गती मिळाली.
IRS मालिका (1988 पासून)
➤ पृथ्वी निरीक्षण आणि रिमोट सेन्सिंग; कृषी, पाणी व्यवस्थापन, नकाशे तयार करणे.
➤ आपत्ती व्यवस्थापन (पूर, दुष्काळ) मध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका.
चांद्रयान-1 (2008)
➤ भारताची पहिली चंद्र मोहीम; चंद्रावर पाण्याचा शोध.
➤ भारत जागतिक स्पेस मोहीमांमध्ये अग्रगण्य देशांमध्ये सामील झाला.
मंगलयान / एमओएम (2013)
➤ पहिली मंगळ कक्षा मोहीम; अत्यल्प खर्चात यशस्वी मोहिम.
➤ भारत हा मंगळाच्या कक्षेत पोहोचणारा पहिला आशियाई देश.
➤ टेक्नॉलॉजी, अंतराळ तज्ज्ञता व जागतिक प्रतिष्ठा वाढली.
IRNSS/नाविक (2016)
➤ भारताची स्वतःची जीपीएस प्रणाली; सैनिकी आणि नागरी वापरासाठी.
➤ परदेशी जीपीएसवर अवलंबित्व कमी झाले.
जीसॅट-19 (2017)
➤ जीएसएलव्ही मार्क-3 द्वारे प्रक्षेपित; त्या वेळचा सर्वात जड उपग्रह.
➤ देशाची उपग्रह प्रक्षेपण क्षमता व मोठ्या प्रकल्पांची तयारी दर्शविली.
चांद्रयान-2 (2019)
➤ चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ सॉफ्ट लँडिंगचा प्रयत्न; टेक्नॉलॉजी चॅलेंजेस.
➤ रोव्हर प्रकल्प आणि लँडिंग सिस्टमच्या संशोधनासाठी मोलाचे अनुभव.
आदित्य-एल1 (2023)
➤ भारताची पहिली सौर मोहीम; सूर्याचे अभ्यास व अंतराळ हवामान संशोधन.
➤ अंतराळ विज्ञान व सौर ऊर्जा संशोधनाला नवे आयाम.
चांद्रयान-3 (2023)
➤ चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर यशस्वी सॉफ्ट लँडिंग; भारताचा वैश्विक दर्जा वाढला.
➤ मोहिमेची यशस्वी अंमलबजावणी आणि तंत्रज्ञानातील प्रावीण्य सिद्ध.
निसार (2025, NASA)
➤ पृथ्वी निरीक्षणासाठी; हवामान बदल, भूकंप, नैसर्गिक आपत्ती संशोधन.
➤ भारताच्या आंतरराष्ट्रीय सहकार्य व स्पेस संशोधन क्षमतेची दिशा स्पष्ट.

Leave a Reply