1️⃣ व्याख्या 🌱
➤ वनस्पती राज्यात बहुकोशिकीय, युकॅरियोटिक व स्वयंपोषी सजीवांचा समावेश असतो.
➤ हे सजीव प्रकाशसंश्लेषण करून स्वतःचे अन्न तयार करतात.
➤ त्यांच्या पेशीभित्ती सेल्युलोजची असते.

2️⃣ सामान्य वैशिष्ट्ये 🧬
➤ बहुकोशिकीय
➤ युकॅरियोटिक पेशी
➤ पेशीभित्ती : सेल्युलोज
➤ पोषण : स्वयंपोषी
➤ अन्नसाठा : स्टार्च
➤ हालचाल नसते

3️⃣ पिढ्यांची अदलाबदल 🔁
➤ गॅमेटोफाइट अवस्था (n) : लैंगिक पेशी तयार करते
➤ स्पोरोफाइट अवस्था (2n) : बीजाणू तयार करते

4️⃣ वनस्पती राज्याचे वर्गीकरण 🌿
4.1️⃣ थॅलोफायटा (शैवाळ)
➤ शरीर थॅलससारखे; मुळे, खोड, पाने नसतात
➤ मुख्यतः जलचर
➤ वाहक ऊती नसतात
➤ बीजाणूंनी प्रजनन
शैवाळांचे प्रकार
(अ) हरित शैवाळ
➤ रंगद्रव्य : क्लोरोफिल a, b
➤ अन्नसाठा : स्टार्च
➤ उदाहरणे : Chlamydomonas, Spirogyra
(आ) तपकिरी शैवाळ
➤ रंगद्रव्य : फ्यूकोझँथिन
➤ अन्नसाठा : लॅमिनॅरिन
➤ उदाहरण : Sargassum
(इ) लाल शैवाळ
➤ रंगद्रव्य : फायकॉएरिथ्रिन
➤ अन्नसाठा : फ्लोरिडियन स्टार्च
➤ उदाहरण : Gelidium

4.2️⃣ ब्रायोफायटा
➤ “वनस्पती जगातील उभयचर”
➤ प्रजननासाठी पाण्याची आवश्यकता
➤ मुळे, खोड, पाने नसतात
➤ वाहक ऊती नसतात
➤ गॅमेटोफाइट अवस्था प्रमुख
उदाहरणे
➤ Riccia, Marchantia, Funaria
महत्त्व
➤ मृदिक्षय रोखतात
➤ परिसंस्थेत अग्रगामी

4.3️⃣ प्टेरिडोफायटा
➤ मुळे, खोड, पाने असतात
➤ वाहक ऊती (Xylem व Phloem) असतात
➤ बीज नसतात; बीजाणूंनी प्रजनन
➤ स्पोरोफाइट अवस्था प्रमुख
उदाहरणे
➤ Fern, Selaginella

4.4️⃣ जिम्नोस्पर्म्स
➤ उघडी बीजे (फळ नसते)
➤ बहुतेक सदाहरित वनस्पती
➤ वाऱ्याद्वारे परागण
➤ स्पोरोफाइट अवस्था प्रमुख
उदाहरणे
➤ Cycas, Pinus

4.5️⃣ एंजिओस्पर्म्स (फुलझाडे) 🌸
➤ फुले व फळे असतात
➤ बीजे फळात असतात
➤ दुहेरी फलन
➤ सर्वात विकसित वनस्पती

5️⃣ एंजिओस्पर्म्सचे उपविभाग 🌼
(अ) एकबीजपत्री
➤ एक बीजपत्र
➤ समांतर शिराविन्यास
➤ तंतुमय मुळे
➤ उदाहरणे : तांदूळ, गहू
(आ) द्विबीजपत्री
➤ दोन बीजपत्रे
➤ जाळीदार शिराविन्यास
➤ मुख्य मुळ
➤ उदाहरणे : वाटाणा, सूर्यफूल