◆ स्थापना
● तारीख: 28 डिसेंबर 1885
● ठिकाण: मुंबई, गोवालिया कजवळील गोकुळदास तेजपाल संस्कृत पाठशाळा
● उद्दिष्ट: भारतात स्वराज्य निर्माण करणे; दापलेल्या जनतेच्या असंतोषाला शांत, सुव्यवस्थित अभिव्यक्तीचे साधन उपलब्ध करणे

◆ प्रथम अधिवेशनातील उपस्थिती
● फिरोजशाह मेहता, दादाभाई नवरोजी, डी. ई. वाच्छर, न्यायमूर्त्या म. गो. रानडे, बदुद्दीन तय्यबजी, रा. गो. भांडारकर, के. टी. तेलंग, पी. आनंद धारलू, एस. सुब्रमण्यम, दिवाणबहादुर रघुनाथराव, केशव पिल्ले, एन. जी. चंदावरकर, गो. ग. आगरकर

◆ अध्यक्ष व संघटनात्मक निर्णय
● अध्यक्ष: डब्ल्यू. सी. बेनजी
● काँग्रेसच्या संघटनासूत्रांची निर्मिती
● अधिवेशनावर होणारे ठराव सरकारकडे पाठवले जात होते; टीकाही माठक रीतीने, अदबीने केली जात होती

◆ प्रारंभिक धोरणे
● अर्जविनंत्यांच्या मार्गाने राजकीय हक्क मिळविण्यावर भर
● 1905 मध्ये बंगभंगाच्या विरोधातील आंदोलन
● 1906, कलकत्ता अधिवेशन: दादाभाई नवरोजी यांनी अध्यक्षपदावरून महत्त्वाचे ठराव मंजूर केले

◆ ठरावातील महत्त्वाचे मुद्दे
● स्वराज्याचे अधिकार क्रमाने राजकीय सुधारणांद्वारे प्राप्त करणे
● देशातील दारिद्र्य निवारण्यासाठी स्वदेशीचे व्रत स्वीकारणे
● राष्ट्रीय शिक्षण देणाऱ्या संस्था स्थापणे
● स्वराज्य, स्वदेशी, बहिष्कार व राष्ट्रीय शिक्षण – चतु सूत्री स्वराज्य

◆ नेतृत्व व गट निर्माण
● भारतसेवक गो. कृ. गोखले यांच्या नेतृत्वाखाली नेमस्त गट तयार
● ब्रिटिशांच्या राजकारणावर सानोपर मार्गाने जनमताचा प्रभाव निर्माण करणे हाच या गटाचा दृष्टिकोन