राज्यसभेचे अध्यक्ष (PYQ POINTS)

🔸️ राज्यसभेचे अध्यक्ष हे या सभागृहाचे सदस्य नसतात, त्यामुळे ते स्वतंत्र भूमिका बजावतात. यामुळे अध्यक्षाने impartial आणि निरपेक्षपणे आपल्या कर्तव्यांचा.execution करणे आवश्यक आहे.

🔸️ राज्यसभेचे पदसिद्ध अध्यक्ष हे उपराष्ट्रपती असतात, जे त्यांच्या कार्यकाळात सभागृहाच्या कामकाजाचे व्यवस्थापन करतात. उपराष्ट्रपतींच्या कार्यकाळाच्या दरम्यान, ते राज्यसभेच्या आकांक्षांसाठी महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतात.

🔸️ उपराष्ट्रपतींच्या बडतर्फीचा प्रस्ताव फक्त राज्यसभेतच मांडला जातो, ज्यामुळे त्यांच्या गायब इच्छेमुळे सभागृहाची कार्यक्षमता मिळवली जाते. हा निर्णय राज्यसभेच्या सर्वसाधारण सदस्यांच्या सहमतीनेच घेतला जातो.

🔸️ सर्वसाधारणपणे पंतप्रधान राज्यसभेचे सदस्य असणाऱ्या मंत्र्यांची सभागृहाचे नेते म्हणून नेमणूक करतात. यामुळे पंतप्रधानांना या सभागृहात मजबूत समर्थन प्राप्त होतो व त्यांना नीतिनियमांत सामील होण्याची संधी मिळते.

🔸️ २००३ मध्ये राज्यसभेच्या निवडणुकीत उमेदवार संबंधित राज्याच्या निवासी असण्याची आवश्यकता नाही आणि खुली मतदान पद्धती यामध्ये बदल करण्यात आले. यामुळे राष्ट्रीय स्तरावर विविध राज्यांचे प्रतिनिधित्व अधिक सक्षम बनते.

🔸️ मंत्रिमंडळ राज्यसभेला जबाबदार नसते, त्यामुळे राज्यसभेचे अध्यक्ष हे स्वतंत्रपणे आणि स्पष्टपणे निर्णय घेऊ शकतात. या स्वतंत्रतेमुळे समाजातील वेगवेगळ्या आवाजांना मान्यता मिळते.

🔸️ राज्यसभेचे अध्यक्ष सहा पेक्षा अधिक संख्या नसलेल्या उपाध्यक्षांच्या पॅनेलचे नामांकन करतात, ज्यामुळे ते अधिक प्रभावीपणे विषयांची चर्चा करु शकतात. या पॅनेलमुळे कार्यकारी सुवर्णताच्या ठरावांसाठी मदतीचा आधार मिळतो.